ヨシキシダ

Diplazium japono-Mettenianum Nakai, nova hybrida naturalis.

(Diplazium Thunbergii x Diplazium Mettenianum)

Syn. Diplazium japonicum var. serratum KODAMA in schedula herb. univ. Tolyoensis.

Rhizoma repens. Stipites frondorum 31 cm longi virides basi nigrescentes, squamis subulatis tenuibus fuscescentibus sparsim obtecti. Lamina frondorum lanceolato-oblonga apice longe attenuata, supra viridissima infra viridis 35 cm longa 21 cm lata, pinnata, pinnis alternis inferioribus 4-paribus brevi-stipitatis longissimis 10-10.5 cm longis 20-27 cm latis pinnatifidis, lobis acute-serratis pinnatinerviis, superioribus decurrentibus. Indusia 2-5 mm longa 1mm lata decoloria integerrima, maxima Asplenioidea, cetera Diplazioidea. Sporongia fusca.

根茎は這う。葉柄は長さ31 cmで緑色、基部は黒みがかり、薄い褐色の針状の鱗片に覆われる。葉身は披針形状長楕円形で、先端は長く漸尖する。表面は鮮やかな緑色で、裏面は緑色。長さ35 cm、幅21 cm。羽状複葉。羽片は互生し、基部側4対には短い柄があり、最も長く、長さは10-10.5 cm、幅は20-27 cmで、羽状に深裂する。裂片は鋭い鋸歯状で羽状脈があり、先端のものは基部に向かって流れる。包膜は長さ2-5 mm、幅1 mmで透明、全縁、最大のものはチャセンシダの仲間の特徴を持ち、それ以外はメシダの仲間の特徴を持つ。胞子嚢は褐色。

國立科學博物館研究報告27巻 (1949) 18頁にて記載されたもの。ナチシケシダ、アサマシダ (*現行のアサマシケシダ) と並んで記載された。Diplazium Thunbergiiはシケシダのことで、Diplazium Mettenianumはミヤマノコギリシダのこと (*伊藤図鑑 (1944) 使用学名より)。シケシダとミヤマノコギリシダの自然雑種として記載されたものである。アサマシダがホソバシケシダ (D. Conilii) とミヤマノコギリシダの自然雑種として記載されている一方で、現在では雑種として取り扱われていないことを考えると、このヨシキシダも必ずしも雑種と言えない可能性がある。現に胞子に関しては記載文中で触れられていない。比較的大型で、葉身の披針形状長楕円形という点と、裂片の鋸歯が鋭い点が特徴か。現在ではシケシダのシノニムとして扱われているようだ。

コメント